Các hoạt động giao dịch trên Forex không chỉ thực hiện so với đồng đô la Mỹ. Chúng tôi cố ý chưa đề cập đến các giao dịch này cho đến nay để nội dung dễ hiểu hơn. Tỷ giá tiền tệ không bao gồm đồng đô la Mỹ được gọi là tỷ giá chéo (cross rates). Thông thường, chỉ những nhà giao dịch có kinh nghiệm mới làm việc với tỷ giá chéo, vì để giao dịch thành công cần phải có kiến thức vững chắc về các chỉ số kinh tế của các quốc gia cụ thể. Một số ví dụ về tỷ giá chéo: GBP/JPY, EUR/JPY và GBP/EUR.

Vị trí của các đồng tiền trong các báo giá chính (liên quan đến đô la) được xác định nghiêm ngặt và có thể thay đổi tùy thuộc vào đồng tiền đối ứng được báo giá. Ví dụ, một ngân hàng ở Canada có thể niêm yết đồng đô la Canada theo cặp EUR/CAD. Điểm tinh tế này cần được ghi nhớ khi thực hiện giao dịch tỷ giá chéo để tránh đưa ra quyết định giao dịch sai lầm. Tuy nhiên, đồng bảng Anh là ngoại lệ. Nó luôn được báo giá dưới dạng GBP/___, tức là luôn là đồng tiền cơ sở (base currency).

Tại sao tỷ giá chéo lại phổ biến trên Forex đến vậy? Hãy tưởng tượng tình huống bạn dự đoán nền kinh tế Canada sẽ tăng trưởng mạnh, ví dụ nhờ các mỏ dầu mới được phát hiện (Canada là một trong những nhà cung cấp dầu mỏ lớn nhất thế giới). Đồng thời, tại Nhật Bản, chỉ số kinh tế mới nhất cho thấy dấu hiệu suy thoái tạm thời. Vì tình trạng kinh tế của một quốc gia liên quan trực tiếp đến tỷ giá đồng tiền của nó trên thị trường ngoại hối thế giới, rõ ràng bạn nên mua đô la Canada và bán yên Nhật. Nhưng nếu thực hiện giao dịch này thông qua đô la Mỹ, kết quả có thể rất ngẫu nhiên. Đồng đô la Mỹ có thể tăng hoặc giảm vì chúng ta có thể không có thông tin rõ ràng về tình hình kinh tế Mỹ. Do đó, khi mua đô la Canada bằng đô la Mỹ (theo cặp USD/CAD), có thể không mang lại lợi nhuận như kỳ vọng, và việc bán yên Nhật lấy đô la Mỹ (USD/JPY) cũng tương tự. Nếu chúng ta thực hiện hai giao dịch này cùng lúc với khối lượng bằng nhau, loại bỏ yếu tố đô la Mỹ, chúng ta sẽ không còn phụ thuộc vào tình hình kinh tế Mỹ. Chúng ta đạt được hiệu quả này bằng cách sử dụng tỷ giá chéo trên Forex, qua đó loại bỏ ảnh hưởng của yếu tố kinh tế Mỹ lên diễn biến tỷ giá như trong ví dụ trên.

Hầu hết các giao dịch Forex diễn ra trên các cặp tiền chính (major) hoặc các cặp liên quan đến đô la. Các cặp chéo có tính thanh khoản thấp hơn trên Forex. Do đó, tỷ giá chéo không được tính trực tiếp dựa trên giá ask/bid của hai đồng tiền so với nhau như cách làm với các cặp chính. Nếu không như vậy, thị trường các cặp tiền chéo có thể trở thành thị trường đầu cơ, và bất kỳ ai cũng có thể kiểm soát hoàn toàn. Vì vậy, mặc dù báo giá tỷ giá chéo không có đồng đô la, nhưng chính các tỷ giá chính liên quan đến đô la Mỹ mới được sử dụng để hình thành báo giá tỷ giá chéo.

Tỷ giá chéo được tính như thế nào? Có ba biến thể tính toán tỷ giá chéo tùy thuộc vào việc đồng đô la Mỹ là đồng tiền cơ sở hay đồng tiền được báo giá trong các cặp chính liên quan. Chúng ta sẽ áp dụng các quy tắc số học đơn giản dùng cho phép nhân và chia phân số. Đồng thời, không nên hiểu theo nghĩa đen cặp USD/JPY như một phân số thực tế. Ví dụ, nếu biểu diễn yên so với đô la Mỹ dưới dạng phân số thực, giá báo 104.78 (số yên đổi được 1 đô la Mỹ) có thể ghi là JPY/USD. Nhưng từ góc độ thực tế, cặp tiền được ký hiệu là USD/JPY.

Loại tính toán thứ nhất áp dụng cho các đồng tiền có báo giá trực tiếp so với đô la Mỹ (đô la Mỹ là đồng tiền cơ sở trong cặp với cả hai đồng tiền). Lấy ví dụ yên Nhật (JPY) và franc Thụy Sĩ (CHF). Với báo giá USD/JPY và USD/CHF so với đô la Mỹ, ta suy ra tỷ giá chéo của franc Thụy Sĩ so với yên bằng phương pháp phân số:

CHF/JPY = USD/JPY : USD/CHF

Tức là chia USD/JPY cho USD/CHF. Ví dụ: nếu USD/JPY = 104.78 và USD/CHF = 1.0505, thì tỷ giá chéo CHF/JPY ≈ 99.74 (làm tròn).

Loại tính toán thứ hai áp dụng khi một đồng tiền có báo giá trực tiếp và đồng tiền kia có báo giá ngược so với đô la Mỹ. Xem xét yên Nhật (JPY) và đô la Úc (AUD):

AUD/JPY = AUD/USD × USD/JPY

Tức là nhân AUD/USD với USD/JPY. Ví dụ: nếu USD/JPY = 104.78 và AUD/USD = 1.0564, thì tỷ giá chéo AUD/JPY ≈ 110.69 (làm tròn).

Loại tính toán thứ ba áp dụng cho các đồng tiền đều có báo giá ngược so với đô la Mỹ (đô la là đồng tiền được báo giá trong cả hai cặp). Xem xét bảng Anh (GBP) và đô la Úc (AUD):

GBP/AUD = GBP/USD : AUD/USD

Tức là chia GBP/USD cho AUD/USD. Ví dụ: nếu GBP/USD = 0.5028 và AUD/USD = 1.0564, thì tỷ giá chéo GBP/AUD ≈ 0.4760 (làm tròn).

Cần lưu ý rằng để đơn giản hóa công thức, chúng ta đã loại bỏ khái niệm giá bid/ask và chỉ sử dụng giá hiện hành (spot) cho đến nay. Nhưng thực tế mỗi báo giá chính (và cả chéo) đều có hai mức giá. Vậy bid và ask được đặt ở đâu? Câu trả lời nằm ở logic tính toán tỷ giá chéo.

Quay lại ví dụ loại thứ nhất với CHF và JPY, ta quan tâm đến báo giá CHF/JPY. Để xác định giá bid của franc Thụy Sĩ (giá bid/ask luôn liên quan đến đồng tiền cơ sở), ta suy nghĩ như sau: Nếu muốn mua franc Thụy Sĩ, ta phải mua đô la bằng yên Nhật trước, sau đó bán đô la lấy franc Thụy Sĩ. Do đó ta cần:

CHF/JPY(bid) = USD/JPY(bid) : USD/CHF(ask)

Tương tự cho giá ask:

CHF/JPY(ask) = USD/JPY(ask) : USD/CHF(bid)

Các công thức tương tự áp dụng cho loại thứ hai và thứ ba:

AUD/JPY(bid) = AUD/USD(bid) × USD/JPY(bid) AUD/JPY(ask) = AUD/USD(ask) × USD/JPY(ask)

GBP/AUD(bid) = GBP/USD(bid) : AUD/USD(ask) GBP/AUD(ask) = GBP/USD(ask) : AUD/USD(bid)

Thực tế các dealer không sử dụng các công thức này vì chúng phức tạp. Có cách tiện lợi hơn: Lấy trung bình của bid và ask cho từng cặp đô la, tính giá chéo spot bằng công thức trên, sau đó “kéo giãn” giá trị này ra một số điểm nhất định (tạo spread) để có giá mua và bán cho cặp chéo.

Ví dụ với CHF và JPY: Giả sử USD/CHF = 1.0502/08, USD/JPY = 104.74/82. Trung bình: USD/CHF(avg) = (1.0502 + 1.0508)/2 = 1.0505 USD/JPY(avg) = (104.74 + 104.82)/2 = 104.78

Tính CHF/JPY(avg) ≈ 99.74, sau đó kéo giãn ví dụ 5 điểm mỗi bên → CHF/JPY = 99.69/79.

Cần nhớ rằng cách tính đơn giản này tiềm ẩn một số vấn đề. Vì nhà giao dịch kiếm lợi nhuận chủ yếu từ chênh lệch spread, spread phải đủ lớn để tránh lỗ khi đảo chiều giao dịch. Điều này đặc biệt quan trọng với các cặp chéo “exotic” có thanh khoản thấp.